Chủ trương chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang thuế kê khai đang được xem là bước ngoặt quan trọng trong cải cách quản lý thuế, riêng tại Nhơn Trạch, là địa phương có số lượng lớn hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ. Việc áp dụng thuế kê khai từ ngày 1-1-2026 được kỳ vọng giúp nâng cao tính minh bạch, tạo sự công bằng và hình thành thói quen quản trị tài chính bài bản cho hộ kinh doanh.
Trong nhiều năm qua, thuế khoán là phương pháp phổ biến đối với hộ kinh doanh. Mức thuế thường thấp, cách xác định doanh thu chưa thật sự rõ ràng nên cơ quan thuế phải căn cứ hồ sơ tự khai, ý kiến hội đồng tư vấn thuế xã, phường và cơ sở dữ liệu ngành thuế để ấn định. Tuy nhiên, phương pháp này ngày càng bộc lộ hạn chế: doanh thu dễ bị khai thấp, khó kiểm soát tính minh bạch, nguy cơ phát sinh tiêu cực và thiếu công bằng giữa các hộ kinh doanh cùng lĩnh vực.
Cải cách phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh là chủ trương lớn trong Nghị quyết số 68/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Quyết định 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính phê duyệt Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”. Những văn bản này đặt mục tiêu thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, hiện đại, minh bạch và từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế về quản lý thuế. Riêng cơ quan thuế cũng sẽ hỗ trợ các hộ kinh doanh trong suốt thời gian chuyển đổi và giải đáp những thắc mắc của các hộ kinh doanh. Ông Lê Văn Mai – Phó Trưởng Thuế cơ sở 5, tỉnh Đồng Nai cho biết: “Khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh có hai sự lựa chọn, một là chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, nếu muốn mở rộng quy mô kinh doanh, phát triển bền vững hoặc là tiếp tục hoạt động theo hộ kê khai, tức là kê khai doanh thu và nộp thuế theo số liệu thực tế, dù chọn mô hình nào thì hộ kinh doanh cần chủ động nghiên cứu và chuyển đổi sớm, đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn, cơ quan thuế luôn đồng hành, hỗ trợ các hộ kinh doanh trong suốt quá trình chuyển đổi”.
Ông Lê Văn Mai – Phó Trưởng Thuế cơ sở 5, tỉnh Đồng Nai hướng dẫn các bước chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang hình thức kê khai thuế cho các hộ dinh doanh xã Nhơn Trạch
Theo cơ quan Thuế cơ sở 5 tỉnh Đồng Nai, phương pháp kê khai giúp hộ kinh doanh hình thành thói quen ghi chép doanh thu – chi phí rõ ràng, đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động, giảm rủi ro trong quản lý và ra quyết định kịp thời. Bên cạnh đó, các hộ kinh doanh cũng cần thực hiện các thủ tục để việc kê khai thuế đảm bảo đúng thời gian quy định, ông Lê Văn Mai – Phó Trưởng Thuế cơ sở 5, tỉnh Đồng Nai trao đổi thêm: “Thứ nhất, lựa chọn hộ kinh doanh theo phương án kê khai thì tuân thủ chuyển đổi như sau: điều chỉnh bổ sung tờ khai thuế khoán theo mẫu 01 dành cho cá nhân kinh doanh theo Thông tư số 40, năm 2021 của Bộ Tài Chính; thứ hai là lựa chọn chuyển đổi theo hộ kinh doanh sang doanh nghiệp, thủ tục chuyển đổi cần chuẩn bị hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, giấy đề nghị đăng ký thành lập doanh nghiệp kèm bản sao CCCD của chủ doanh nghiệp, bản chính giấy chứng nhận Đăng ký kinh doanh, bản sao giấy chứng nhận mã số thuế và điều lệ công ty, danh sách thành viên”.
Hộ kinh doanh cá thể cần chủ động kê khai thuế trước ngày 1 – 1 – 2026 để đảm bảo hoạt động kinh doanh đúng quy định
Trên địa bàn xã Nhơn Trạch hiện có 5.833 hộ kinh doanh vừa và nhỏ. Với hệ thống các cửa hàng bách hóa tổng hợp, cửa hàng tiện ích, cơ sở kinh doanh điện máy, các điểm mua bán tập trung. Tuy số lượng lớn, nhưng mức đóng góp ngân sách từ khu vực này còn khiêm tốn. Việc chuyển hình thức kê khai thuế cũng sẽ góp phần giúp địa phương đạt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang lĩnh vực thương mại – dịch vụ. Ông Từ Nam Thành - Bí thư Đảng uỷ xã đánh giá: “xét về phần trăm, chủ yếu thu về công nghiệp gần 96%, dịch vụ thương mại chỉ có 2%, so với số lượng hộ kinh doanh, các hộ kinh doanh cá thể, các doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng góp vào tổng thu 2% là rất nhỏ, do đó Đảng uỷ xã cũng xác định dần dịch chuyển cơ cấu, đảm bảo phát triển về thương mại dịch vụ, trong tương lai Nhơn Trạch sẽ là đô thị công nghiệp, dịch vụ và vệ tinh sân bay”
Có thể khẳng định, chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai là chính sách không những phù hợp với định hướng phát triển của xã Nhơn Trạch mà còn góp phần tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, khuyến khích minh bạch hóa hoạt động thương mại; đồng thời tạo điều kiện để hộ kinh doanh từng bước phát triển thành doanh nghiệp, lực lượng kinh tế năng động, cạnh tranh, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng chung của địa phương.
