Chủ động sàng lọc bệnh lao trong cộng đồng, phát hiện sớm để ngăn nguồn lây

Hoạt động được triển khai theo chiến lược 2X (X-quang và Xpert) nhằm phát hiện sớm bệnh lao đối với người tiếp xúc với bệnh nhân lao và những người có yếu tố nguy cơ cao như người mắc đái tháo đường, người trên 60 tuổi, người mắc hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, người suy giảm miễn dịch, người nghiện rượu, suy dinh dưỡng, người mắc bệnh hô hấp và cả trẻ em. Qua đó, các trường hợp mắc bệnh sẽ được thu nhận điều trị kịp thời, góp phần cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng.

Chương trình cũng hướng đến mục tiêu tăng tỷ lệ người dân tiếp cận với dịch vụ khám, phát hiện bệnh lao; 100% bệnh nhân phát hiện được sẽ được quản lý, điều trị; đồng thời phát hiện sớm người mắc lao tiềm ẩn bằng xét nghiệm da tuberculin (Mantoux – TST) đối với toàn bộ người tiếp xúc trong hộ gia đình có người mắc lao phổi nhạy cảm.

BS.CKI Nguyễn Hữu Hạnh - Trưởng khoa Chẩn đoán Hình ảnh, Bệnh viện Phổi Đồng Nai cho biết: “Xuống địa bàn của Nhơn Trạch để khám chụp X-quang, phát hiện ra những tổn thương bệnh lý. Sau đó, nếu những ca nào nghi ngờ khả năng người dân mắc lao thì chúng tôi sẽ cho làm xét nghiệm Xpert. Xpert là xét nghiệm rất nhạy, rất tốt, phát hiện bệnh lao rất sớm, tỷ lệ phát hiện ra lao trên 90%. Mục đích đoàn xuống đây là khám cho người dân có những nguy cơ như là có người nhà mắc bệnh, hoặc là những người sống trong môi trường gần người thân và những khu vực tiềm ẩn mắc lao cao. Để khi phát hiện sớm thì chúng ta có kết quả xét nghiệm sớm, từ đó phát hiện và cho điều trị sớm, không lây lan ra cộng đồng. Mục đích của đoàn là phải khám thật nhiều và tìm ra những mẫu xét nghiệm này có giá trị rất cao”.

Ghi nhận tại điểm Trạm Y tế phường Nhơn Trạch, từ sáng sớm đã có hàng chục người dân đến để được thăm khám. Tại khu vực tiếp nhận, đội ngũ y bác sĩ và nhân viên y tế liên tục hướng dẫn người dân hoàn tất thủ tục đăng ký, khai thác thông tin sức khỏe và phân luồng khám. Nhiều người thuộc nhóm nguy cơ cao đã chủ động đến tham gia theo thông báo của địa phương. Các khâu tiếp nhận, tư vấn và sàng lọc được thực hiện đồng bộ nhằm tạo thuận lợi cho người dân. Sự chủ động của ngành y tế cùng sự hưởng ứng tích cực của người dân đã tạo tín hiệu đáng mừng cho công tác phòng, chống lao ngay từ cộng đồng.

Theo Bác sỹ Vũ Thị Thuỷ - Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Nhơn Trạch, để chương trình đạt hiệu quả, đơn vị đã chủ động xây dựng phương án phối hợp triển khai tại địa phương, Bác sỹ Vũ Thị Thuỷ cho hay: “Chúng tôi đã chủ động xây dựng phương án phối hợp triển khai tại địa phương. Trạm Y tế phường đã huy động lực lượng cán bộ y tế, cộng tác viên và mạng lưới y tế khu phố tham gia công tác tuyên truyền và vận động người dân. Danh sách các nhóm nguy cơ cũng được rà soát để thông báo trực tiếp đến từng đối tượng phù hợp. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và khu tiếp nhận được bố trí hợp lý nhằm đảm bảo giảm thời gian chờ đợi. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận dịch vụ khám sàng lọc. Chúng tôi rất phấn khởi khi nhiều người dân đã chủ động đến từ sớm để đăng ký tham gia chương trình. Không ít người trước đây chưa từng kiểm tra sức khỏe liên quan đến bệnh lao cũng mạnh dạn đến để được tư vấn. Điều đó cho thấy nhận thức của cộng đồng về phòng, chống bệnh lao đã có nhiều chuyển biến tích cực. Người dân đánh giá cao việc được khám miễn phí ngay tại địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc sức khỏe”.

Đối tượng khám sàng lọc gồm người lớn, trẻ em thuộc các nhóm nguy cơ như: người tiếp xúc với bệnh nhân lao phổi trong các năm 2024, 2025 và 5 tháng đầu năm 2026; người sống hoặc làm việc, học tập cùng không gian với người mắc lao; người có triệu chứng nghi lao như ho kéo dài trên 2 tuần, sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, sụt cân, ra mồ hôi đêm, đau ngực, khó thở; người từng điều trị lao; người từ 60 tuổi trở lên; người suy giảm miễn dịch; người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận mạn; trẻ em suy dinh dưỡng hoặc chưa tiêm vắc-xin BCG; người sống trong môi trường khép kín, thông gió kém; người thường xuyên sử dụng rượu bia, ma túy hoặc hút thuốc lá. Ông Nguyễn Văn Rô (73 tuổi), người dân phường Nhơn Trạch, chia sẻ: “Theo thông tin này, tôi được cán bộ khu phố và Trạm Y tế thông báo về chương trình nên đã sắp xếp thời gian đến để khám ngay. Tôi cũng đi từ sáng sớm. Riêng bản thân thì nay cũng lớn tuổi và thường xuyên hay bị ho, vì vậy muốn đi kiểm tra sức khỏe cho yên tâm. Tôi thấy đây là chương trình rất thiết thực vì được khám miễn phí và khám ngay tại địa phương của mình. Trong khu phố tôi cũng thấy hôm nay có rất nhiều người đi khám ở đây.”

Cùng chung quan điểm, bà Nguyễn Thị Bế (69 tuổi), người dân phường Nhơn Trạch, cho biết: “Qua buổi khám hôm nay, tôi được Trạm Y tế mời đi khám thì tôi nhận thức sự nguy hiểm của bệnh lao. Tôi mong rằng tới đây, ngành y tế quan tâm hơn tổ chức khám như thế này để người dân khó khăn, người nghèo được phát hiện sớm bệnh lao. Khi được tư vấn trực tiếp, người dân chúng tôi cũng có ý thức hơn trong việc chăm sóc sức khoẻ bản thân, tôi nghĩ đây là việc làm cần duy trì thường xuyên trong cộng đồng.”

Việc chủ động đưa các dịch vụ khám sàng lọc bệnh lao đến tận cơ sở không chỉ giúp phát hiện sớm người mắc bệnh và lao tiềm ẩn, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng trong công tác phòng, chống lao. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, chính quyền địa phương và sự hưởng ứng tích cực của người dân, mục tiêu giảm nguồn lây và từng bước tiến tới chấm dứt bệnh lao trong cộng đồng sẽ ngày càng được hiện thực hóa.